PHP 5 ve Platform Bağımsız Temel Web Programcılığı

Bir programlama dilini öÄŸrenme sırasında edindiÄŸimiz deneyimler iletiÅŸim için kullandığımız dilleri öÄŸrenme sırasında edindiÄŸimiz deneyimler ile nerdeyse aynıdır. Ä°kisininde belli kuralları vardır, kendilerini günceller, kiÅŸiden kiÅŸiye göre kullanımı deÄŸiÅŸir ve en önemlisi zamanla daha iyi öÄŸrenilir. Anahtarda burdadır zaten, bir geliÅŸtirici öÄŸrenme sürecinin bitmeyeceÄŸini farkettiÄŸi zaman baÅŸarının kapısını aralar.Tabi bunu bilemek sadece bir baÅŸlangıçtır; bu farkındalıktan faydalanmak için en etkili yönetemi geliÅŸtirmek gerekmekte. Benim tercih ettiÄŸim ve bir kısmını bu seride bulabileceÄŸiniz yöntemin bazı fazları bulunmakta.

Faz 1: (Dil hakkında genel kültür edinilmesi.) Efendim bu dil nedir, nerde kullanılır, avantajları dezavantajları nelerdir? Internet üzerinde yeterince kaynağı varmıdır ? Hatta yapabiliyorsanız iÅŸ olanakları nedir, son zamanlarda ne tarz firmalar bu kategoride ilan vermiÅŸ ? ÖrneÄŸin devlet kurumlarında daha çok IBM �in hüküm sürdüÄŸü aÅŸikardır bu anlamda ÅŸuan JAVA devlet pozisyonlarında daha geçerlidir fakat özel sektörde ibreler ÅŸuan daha çok .NET platformunu göstermekte. Peki PHP bu iki devin arasında nerede ? Belki bu araÅŸtırmaları yaptıktan sonra PHP öÄŸrenmekten vazgeçeceksiniz. Bundandır ki ilerde daha çok vakit kaybetmemek veya piÅŸman olmamak için bu adım içerisinde yaptığınz araÅŸtırmalara özen göstermelisiniz. Bu konuda bir çok forumda zaten tartışmalar süregelmekte ve devam edicektir; bunlardan da faydalanabilirsiniz fakat buralardan kesin sonuç çıkarmak pek saÄŸlıklı deÄŸil.

Faz 2: (Dil�in çekirdeÄŸinin öÄŸrenilmesi.) Nedir dilin çekirdeÄŸi ? Esasında terim olarak biraz yanlış ama tanıdık bir yaklaşım. Unix platformunda çoÄŸu uygulamanın bir çekirdeÄŸi bulunur bunlar uygulamanın hayati fonksiyonlarını içerir; ardından gelen diÄŸer fonksiyonlar uzantı olarak nitelendirilir. Çekirdek aynı zamanda dilin yapısınıda içermektedir. Örnek olarak deÄŸiÅŸken tipleri ve bunlar için hazırlanmış temel fonksiyonların veya mantıksal operatörlerin kullanımının öÄŸrenilmesi. Bu öÄŸrenme süreci içerisinde belki arka plandaki çalışma prensipleride önemli olabilir, burda eÄŸer utopik bir yaklaşımda bulunacaksak çalışma prensipleri çok iyi öÄŸrenilmeli. Çünki vakti geldiÄŸinde hata ayıklamak için daha büyük bir vakit kaybı ile çalışma prensipleri kısmi olsada öÄŸrenilmek zorunda kalınacak. Benim tavsiyem bu süreç içerisinde dilin çekirdek yapısına hakim olunduktan sonra en azından çalışma prensipleri hakkında genel bir fikir edinilmesi.

Faz 3: (Sürekli GeliÅŸim.) Artık yeni öÄŸrendiÄŸiniz dil ile uygulamalar geliÅŸtirebiliyorsunuz. Peki ya yazılım esnasında uyguladığınız teknikler ne kadar verimli ? Okulda öÄŸrendiÄŸiniz algoritmalar size yardımcı oluyor fakat pratik kullanımda geçerlimi ? Uygulamanızdan yüksek stress altında da aynı verimi alacağınızdan eminmisiniz ? Bu fazda uygulamalarımızın performansını geliÅŸtirmeye yönelmeliyiz ve yeni teknikler öÄŸrenmeliyiz. Tabiki sadece performans deÄŸil aynı zamanda geliÅŸtirdiÄŸimiz uygulamaların güvenlik yapısını nasıl geliÅŸtirebiliriz sürekli bunun arayışı içerisinde olmalıyız. Tabiki dilin geliÅŸimi bitmediÄŸinden bir yandan da dil�deki yenilikleri gözden geçirmeliyiz.

Okumakta olduÄŸunuz seride yukarda görmüÅŸ olduÄŸunuz adımların hepsinden biraz bahsederken bunları PHP5 ile baÄŸdaÅŸtırıp elimden geldiÄŸince güncel örnekler vermeye çalışacağım. Açıkcası amacım bir kitap kadar yoÄŸun içerik çıkarmak deÄŸil çünki bu okuması çok sıkıcı hatta zaman zaman okurun dili bırakmasına sebep olabilen bir davranış; keza ticari bir amaç da gütmediÄŸimden olabildiÄŸince anahtar noktaları size gösterip daha çok bir kılavuz (yol gösteren) ortaya çıkarmak.

Web Programcılığı ve PHP



Internet�in yagınlaÅŸmaya baÅŸladığı veya patladığı sene 1995 olarak belirtilir tabiki bundan önce internet araçları üzerinde ARGE çalışmaları devam etmekteydi. Statik olarak hazırlnan HTML web sayfaları insanları tatmin etmemeye baÅŸlar, çoÄŸu kimsenin aklında kullanıcının eylemlerinden etkilenen bir yapı oluÅŸturma fikri vardır. Bunun için web uygulamaları gerçekleÅŸtirilmelidir, burda ilk diÅŸe dokunur adım linux üzerinde PERL için hazırlanan CGI kütüphaneleri ile gözükür. PHP yaklaşımı itibari ile PERL�e çok benzemektedir fakat CGI kütüphaneleri ile web uygulamaları oluÅŸturmak gerçekten kolay deÄŸildir. Bu esnada Apache web sunucusu geliÅŸtirme grubundan Rasmus Lerdorf tarafından PHP (Personal Home Page) 1994 senesinde geliÅŸtirilir. Ä°lk hedefi kiÅŸisel sitesine gelen kullanıcıları takip etmektir; ardından PHP2 ile form elemanlarının SQL cümleciklerine yerleÅŸtirilmesi ile PHP geliÅŸimini sürdürür. Zamanla PHP �nin büyümesi sonucunda PHP geliÅŸtirme grubu kurulur burda iki isim öne çıkar Zend Suraski ve Andi Gutmans.Bu iki kiÅŸi tarafından PHP3 ve PHP4 �ün etkili bir ÅŸekilde yorumlanıp çalışması için PHP içersine "Zend Engine" (Zend Motoru) gömülür. Bu esnada Zend firması kurumsal anlamda PHP�ye destek vermek ve geliÅŸtirici araçların hazırlanması için kurulur. PHP3 ve PHP4 içerisinde bulunan Zend Engine ne yazık ki nesne yönelimli programlamaya (Object Oreinted Programing "OOP") tam anlamıyla destek vermemekteydi ve geliÅŸtirilen OOP tabanlı PHP uygulamalarıda ne yazık ki performans konusunda baÅŸarısız olmaktaydı. Bunun üzerine Zend PHP5 için temel farklılığı oluÅŸturan Zend Engine 2�yi OOP �ye tam destek verecek ÅŸekilde tasarlayıp bugün önümüze sundu. Peki 1994 ile 2004 arasında baÅŸka web programlama dilleri yokmuydu? PHP�nin ardından microsoft tarafından ASP sürüldü fakat hem performans konusunda hem kütüphaneleri konusunda ASP çok vasat bir çizgide idi. Macromedia tarafında ise web programlama dili olan coldfusion tutulmadı. Yahoo gibi iÅŸlemci ve trafik yükü ağır olan kurumlar ise kendi (******ing) dillerini geliÅŸtirmeyi tercih ettiler fakat bugün Yahoo tüm altyapısını Rasmus Lerdorf �un danışmalığında PHP�ye geçirmeye çalışmakta.

Web programcılığı sadece internet programcılığını içermemekte. Bugün bir çok kurum dahili aÄŸlarında geliÅŸtirecekleri uygulamalarını web programları ile çözümlemeye çalışıyor çünki web uygulamaları kullanıcı tarafında çalışan uygulamalara nazaran uygulamanın dağıtılması ve bakımı konularında çok daha avantajlı.

Neden PHP?

1. Kullanışlı ve etkili
   PHP bugüne kadar gördüÄŸünüz öÄŸrenilmesi ve yazılımı en kolay programlama dili. C syntax�ı (yazılım biçimi) ile okuması, takip etmesi kolay aynı zamanda C özelliklerini taşımasına raÄŸmen C kadar katı kuralları olan bir dil deÄŸil. Sürekli büyüyen kütüphanesinin her bilgi kaynağına eriÅŸemesi ile geliÅŸtirme sürecini kısaltmakta. Aynı zamanda .NET, JAVA veya COM kütüphaneleri ile uyumlu çalışı** kaynaklarından faydalanabiliyorsunuz.
2. Performanslı
   PHP bugüne kadar görebileceÄŸiniz en hızlı web programlama dili. Bugün PHP �nin web uygulamalarında rakibi sanal makinalar olan .NET ve JAVA�dır. Sanal makinalar kendileri için sistem kaynaklarını sömürürken uygulamanız arakada çalışmak için can çekiÅŸir. Kaldı ki sanal makinaların iddası platform bağımsız olmalarıdır ve zaten bu yüzden icad edilmiÅŸtir fakat PHP farklı bir yaklaşım ile kaynakları en az kullanarak platform bağımsızlık konusunu çözümlemiÅŸtir. BildiÄŸiniz üzere sanal makinalar ara derlenmeden geçmiÅŸ kodları bulunduÄŸu ortama göre son derlemeden geçirirler, bu ÅŸekilde platform bağımsız olurlar. PHP ise her platform için PHP grubu tarafından uyumlu olacak ÅŸekilde geliÅŸtirilmiÅŸtir, bu sayede arada bir sanal makinaya ihtiyaç duymaz. Ayrıca PHP�nin modüler yapısı sayesinde kullanmayacağınız modülleri sistemden çıkarıp ortamı optimize edebilirsiniz; bu ne yazık ki sanal makinalarda mevcut deÄŸildir. Bu yüzden PHP herhangibi sanal makinadan defalarca daha performanslıdır.
3. Güvenli ve güncel
   PHP grubu en az 2 ayda bir sürüm günceller. Bu güncellemeler varsa bugların telafisini ayrıca yeni özellikleri ve optimizasyonları içermektedir. Bu sayede en güvenli ve güncel programlama dilidir.
4. Herşeyden bağımsız (işletim sistemi, sunucu, veritabanı)
   Daha evvel bir çok kere neden bir uygulamanın sunucudan , veritabanından veya iÅŸletim sisteminden bağımsız olması gerektiÄŸinin altını çizdim. Esasında anahtar ÅŸu, eÄŸer uygulamanız harici kaynaklardan bağımsız ise ister iÅŸ veren olun ister geliÅŸtirici kaçınılmaz bir ÅŸekilde pazarınız geniÅŸliyor ve tercih sebebi oluyorsunuz. .NET framework her ne kadar Microsoft tarafından platform bağımsız olarak tanıtılsada bu Microsoft�un Windows�dan baÅŸka platformu tanımamasından kaynaklanıyor; ama bugün web sunucuları tarafında bağımsız organizasyonların yaptığı araÅŸtırma çoÄŸunlukla Windows olmayan iÅŸletim sistemlerinin kullanıldığını göstermekte.Tabiki bunda daha evvel bahsettiÄŸimiz performans ve güvenlik etkili olmakta.
5. En baÅŸarılı açık kod projesi
   Bir çok açık kod projesi organizasyonel hatalar sonucu baÅŸarısız oluyor. Fakat PHP hiç bi zaman bu tarz sorunlarla karşılaÅŸmadı çünki arkasında Zend firması var ve kurumsal bir çok ihtiyacı karşılıyor. Zend öylesine yabancı bir firma deÄŸil, Zend PHP�yi geliÅŸtirenlerin firması bu sebepten PHP onların çocuÄŸu ve hiç bi zaman onu yalnız bırakmayacaklar.

Uyarı: Dökümanda görüceÄŸiniz çoÄŸu açıklama ve örnek PH** Smarty, PEAR ve GTK kullanma kılavuzundan alınmıştır. Peki kılavuz yerine neden bu dökümanı okumalısınız ? Çünki kılavuz tecrübelerden ve kullanım tekniklerinden bahsetmez. Kılavuz çok geniÅŸ içeriÄŸe sahiptir yeni baÅŸlıyorsanız içerisinde kaybolma ve bunalma ihtimaliniz var. Son olarakta ne yazık ki PHP kılavuzu Türkçe deÄŸil.

Serinin Ä°çeriÄŸi

1. GiriÅŸ
2. Çalışma Prensipleri
3. Kurulumu ve Konfigrasyon
4. Geliştirme Ortamı / Zend Studio
5. Yazılım Biçimi
6. DeÄŸiÅŸiken Tipleri
7. Nesne Özellikleri (PHP5�deki yenilikleri arayanlar için)
8. Operatörler ve Döngüler
9. Fonksiyonlar
10. Diziler (Arrays) ve Katarlar (Strings)
11. Hata Ayıklama (Debugging)
12. Form Ä°ÅŸlemleri
13. Oturum Yönetimi (Sessions & Cookies)
14. Veritabanı Bağlantıları (Veritabanı tiplerinden bağımsız uygulama geliştirmek)
15. XML Ä°ÅŸlemleri
16. Web Servisleri (PHP5�deki yeniliklerden biri daha)
17. Grafik Ä°ÅŸlemleri (GD Kütüphaneleri)
18. Harici Kütüphanelerin Kullanılması
19. Macromedia Flash Ä°ÅŸlemleri (Mind Kütüphaneleri)
20. SMARTY (PHP Arayüz motoru)
21. PEAR (PHP kütüphanelerine eklenti)
22. GTK+ (PHP ile görsel programlama)